EPS  (Elektrofizyolojik çalışma) Hangi durumlarda uygulanır?

• Aritmiler: aritmiler kalbin yavaş çalışması (bradikardi), hızlı çalışması (takikardi) veya düzensiz çalışması şeklinde olabilir: Bu tür aritmi yapan durumlar şu şekilde özetlenebilir:
  • Sinüs düğümü disfonksiyonu (hasta sinüs sendromu): Bu sendromda sinüs düğümü düzenli ve yeterli miktarda uyarı çıkaramaz. Takikardi, bradikardi veya çeşitli düzensiz ritimler görülebilir.
  • Atrioventriküler (AV) bloklar: Atrioventriküler düğüm, sağ atriumun alt tarafında olup uyarının ventriküle geçmeden önde kısa bir süre bekletildiği yerdir. (Bakınız: Kalbin iletim sistemi). Bu düğümde iletimin bozulması uyarının ventriküllere geçişinde aksamalara ve kalbin yavaşlamasına neden olur. Uyarı geçişinin tam durması (3. derece AV blok) AV blokların en ağır şeklidir ve ölüme yol açabilir. Tedavide kalp pili (pacemaker) kullanılır.
  • Wolff Parkinson White Sendromu: Burada kalbin iletim sisteminde iletimin izlediği kestirme yollar vardır. Dolayısı ile iletim, normal kendi yollarından gideceğine bazen veya sürekli bu kestirme yollardan gider. Bu durum bazı zamanlarda ciddi takikardi nöbetlerinin olmasına neden olabilir. EPS ile bu kestirme yolların nerede olduğu saptanıp tedavisi (ablasyon) yoluna gidilebilir
• Bayılma (senkop): Bayılma kalbe bağlı bir nedenden ise ciddi sonuçlara neden olabilir. Kalp ile ilgili olan bayılmaların en önemlisi aritmilere bağlı olanlardır. Diğer araştırmalarla nedeni saptanamayan bayılmalarda, kalp ile ilgili nedenlerin olup olmadığını saptamak için EPS yapılabilir.

Nasıl Yapılır?

EPS, kalp kateterizasyonu veya koroner anjiografi gibidir. Kateterin kalp içindeki pozisyonunu izlemek için işlem kateter laboratuarında x ışınları ile çalışılarak yapılır. Çoğunlukla hastanede 1 gün yatmayı gerektirir. Fakat duruma göre hasta, aynı gün de çıkabilir. İlaçların kullanımı veya kullanılan ilaçların hangilerine devam edilmesi gerektiği doktora sorulmalıdır.

Kateter çoğunlukla sağ kasık toplar damarından yerleştirilir. EPS'nin özelliğine göre bazen birden fazla kateter yerleştirilebilir. Ağrılı bir işlem değildir. Yalnız kasık bölgesini uyuşturmak için lokal anestezinin iğnesi hissedilir.

İşlem EPS'nin yapılış amacına göre 20-30 dakikadan 2-3 saate kadar sürebilir.

Kateter, kalbin değişik yerlerinde iken kayıtlar alınır. EPS ile kalbin elektrik sistemi ve iletim yollarının fonksiyonu kontrol edilebildiği gibi bazen de elektriksel uyarımlar verilerek aritmi oluşup oluşmadığına da bakılabilir.

Potansiyel riskler?

EPS invaziv (kanlı) bir işlemdir. Dolayısıyla son derece az olmakla birlikte her invaziv işlemde bulunan bazı riskler EPS'de de bulunmaktadır:

• Kasıkta giriş yerinde kanama
• Emboli (kan pıhtısı, yağ vb'nin damar yoluyla vücudun başka bir yerine gitmesi)
• Damarda zedelenme veya çok nadiren yırtılma
• Aritmi
• Felç
• Kalp krizi
• Çarpıntı
• Göğüs ağrısı
• Kalp durması

Bunların görülme sıklığı %1'in altındadır. Fakat unutulmamalıdır ki, bütün invaziv işlemler; hastalığın riskinin işlem riskinden çok daha yüksek olduğu durumlarda önerilmekte ve yapılmaktadır.

Ablayon Nasıl Yapılır:

Kateter ablasyon öncesinde:

Kateter ablasyon planlandıysa öncelikle elektrofizyolojik çalışma (EPS veya EFÇ) yapılarak anormal ritimin nereden doğduğu araştırılır. Kateter ablasyon öncesinde hastaların 8 saat aç olması tercih edilir.

Kateter ablasyon sırasında:

Kateter ablasyon işlemi koroner anjiyografi veya EFÇ gibidir. Hasta kateter laboratuarına alınır. Çoğunlukla kasık toplardamarından girilir. Bunun için kasık bölgesine lokal anestezik yapılır. Ağrılı bir işlem değildir. Sorumlu bölge bulunduktan sonra bu bölgeye ucunda metal bir elektrod bulunan kateter yardımıyla enerji verilir ve buradaki sorumlu hücreler imha edilir (yakılır!). Bu sırada hasta çarpıntı ve göğüste hafif bir yanma hissedebilir. İşlem süresi çok değişkendir: 1/2-2 saat ile 4-6 saate kadar sürebilir. Daha sonra kateter çıkarılır.

Kateter ablasyon sonrası:

Kateterin giriş yerinde kanama olmaması için bu bölge sarılır ve hafif bir ağırlık konularak yatak istirahatine alınır. İşlem koldan yapılırsa yatak istirahatine gerek yoktur.

Hastaya hastaneden ayrıldıktan sonra 24 saat süreyle ağır kaldırmaması, ağır egzersiz yapmaması söylenir.

İşlem yerinde hafif ağrı ve morarma olabilir. Bu normaldir. Ağrının artması, şişlik ve kızarıklık gelişmesi durumunda, doktor durumdan haberdar edilmelidir.

Kateter Ablasyonun Potansiyel Riskleri:

Her invaziv (kanlı) işlemde olduğu gibi kateter ablasyonunda da bazı riskler vardır:

• Ölüm (Binde 1-binde 2)
• Kalbe ait komplikasyonlar:
  • Yüksek dereceli AV blok (kalp pili -pacemaker- takılmasını gerektirebilir.)
  • Kalp tamponadı (kalp zarına sıvı dolması ve kalbi sıkıştırması)
  • Koroner arter spazmı/trombüsü: miyokard infarktüsü)
  • Perikardit (kalp zarı iltihabı)
• Damar komplikasyonları (sıklık yaklaşık %2-%4)
  • Karın içine kanama, giriş yerinde kanama, damar zedelenmesi, pıhtı embolisi, tansiyon düşüklüğü, geçici iskemik atak, felç

Kaynak : Prof Dr Ahmet Alpman ( ahmetalpman.com)